Վրաստանին, Եվրոպական ինտեգրման անվան տակ, վաճառել են թուրքական միջանցք՝ տարեկան 50 մլն $ շահույթով ու սողացող իսլամացմամբ

Երկար տարիներ զարմանում էի, թե ինչպե՞ս կարող էին վրացիները իրենց սովետական կոռումպացված ռեժիմը ապամոնտաժած, եվրոպական բարձր ստանդարտներով աշխատող պետական համակարգ կառուցած Սահակաշվիլլիի փոխարեն գնալ ու իրենց ձեռքով ընտրել իրենց երկիրը ուղիղ ռազմական ներխուժմամբ օկուպացրած Ռուսաստանի հետ ամուր կապեր ունեցող միլիարդատիրոջ ուժը, որն իր երկիրը կշարունակի պահել ռուսական ճահճում։

Բնականաբար, ուշադրություն չէի դարձնում էս հարցի վերաբերյալ ռուսական պրոպագանդային, որ «թրքացման» մասին հեքիաթներ էր պատմում։ Վստահ էի, որ ԱՄՆ-ի ու Եվրոպայի հետ դաշնակցությունը ամեն գնով փորձում էին խափանել։

Լավ կլիներ իհարկե էս հարցի պատասխանը ուսումնասիրելով գտնեի, ոչ թե մեր մաշկի վրա տեղի ունեցածով հասկանայի, բայց ունենք այն ինչ ունենք ու էլի ուշ չէ որոշ թվերի նայելը։

Փառք Աստծո ԱԲ-ով կարելի ամեն ինչ շատ արագ ստուգել՝

Գեներացված է Քլոդի միջոցով

Սահակաշվիլի (2004–2013)

Ինտեգրումը սկսվեց - բայց միակ հասանելի միջանցքով:

$4 մլրդ - BTC(Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան) նավթամուղի ընդհանուր արժեքը, որն անցնում է Վրաստանի տարածքով 249 կմ երկայնությամբ: Վրաստանն ստացավ ընդամենը $50 մլն տարեկան տարանցման վճար: Ադրբեջանն ու Թուրքիան ստացան արժեքը. Վրաստանը տրամադրեց տարածքը:

80–90% - Թուրքիայի բաժինը Աջարիայի բոլոր օտարերկրյա ներդրումներում այս ժամանակաշրջանի վերջում:

2006 - տարին, երբ Թուրքիայի հետ անվիզա ռեժիմ հաստատվեց, և Բաթումի օդանավակայանը վերադասակարգվեց որպես ներքին թուրքական ուղղություն:

Հետ-Սահակաշվիլի (Վրացական երազ, 2013–մինչ այժմ)

Ինտեգրումը խորացավ - բայց այժմ կառուցվածքայնորեն անդառնալի:

#1 - Թուրքիայի դիրքը որպես Վրաստանի խոշորագույն առևտրային գործընկեր՝ 2013-ից ի վեր ամեն տարի:

$2.77 մլրդ - Թուրքիայից Վրաստան ներմուծումը 2024 թ.: Վրաստանի առևտրային դեֆիցիտը միայն Թուրքիայի հետ կազմում է -$2.29 մլրդ - ավելի մեծ, քան Վրաստանի ամբողջ ներքին արտահանման եկամուտը:

18% - Թուրքիայի կայուն բաժինը Վրաստանի բոլոր ներմուծումներում (2013–2024 թթ. միջինը):

80–90% - Թուրքիայի բաժինը Աջարիայի օտարերկրյա ներդրումներում: Այս թիվը 2013-ից հետո չի փոխվել:

2 օդանավակայան - Թբիլիսի և Բաթումի, երկուսն էլ շահագործվում են TAV-ի կողմից (թուրքական ընկերություն): Վրաստանի երկու միջազգային դարպասները թուրքական կառավարման ենթակա ենթակառուցվածք են:

~300 մզկիթ - ֆինանսավորված Թուրքիայի կողմից 1990-ականներից ի վեր Վրաստանի մուսուլմանական շրջաններում, գումարած Բաթումում թուրքական կազմակերպությունների կողմից ֆինանսավորվող 10 իսլամական դպրոց:

BTK երկաթուղի (2017) - Բաքու–Թբիլիսի–Կարս. Ադրբեջանը Վրաստանին $220 մլն վարկ տրամադրեց Հայաստանն ամբողջությամբ շրջանցող երկաթուղի կառուցելու համար, որը Ադրբեջանը Թուրքիայի հետ կապում է Վրաստանի միջոցով:

Հիմնական հակասությունը՝ արտահայտված հարաբերակցությամբ

Արևմտյան ինտեգրման խոստումն էր. կապվիր Արևմուտքի հետ, փախիր ռուսական կախվածությունից:

Փաստացի արդյունքը.

Վրաստանի արևմտյան ինտեգրման երկու հիմնական ենթակառուցվածքային նախագծերը - BTC նավթամուղը և BTK երկաթուղին - անցնում են Ադրբեջան → Վրաստան → Թուրքիա ուղղությամբ: Դրանք շրջանցում են Ռուսաստանը: Դրանք չեն հասնում ԵՄ: Թուրքիան երկուսի էլ վերջնակետն է:

Վրաստանը ռուսական կախվածությունը փոխանակեց թուրք-ադրբեջանական կախվածությամբ, որը միջնորդավորված է արևմտյան ապրանքանիշով (BP, EBRD, Համաշխարհային բանկի ֆինանսավորում): ԵՄ Ասոցացման համաձայնագիրը (ստորագրված 2014) և DCFTA-ն գործում են մի երկրում, որտեղ Թուրքիան ներմուծման 18%-ով #1 առևտրային գործընկերն է, իսկ ԵՄ-ն՝ որպես հավաքական բլոկ, կազմում է 27%, բայց բաժանված է 27 անդամ պետությունների միջև՝ առանց մեկ գերիշխող դերակատարի:

Խաբեությունը բնութագրող ամենամաքուր մեկ թիվը.

Վրաստանի տարեկան տարանցման վճարը BTC-ից կազմում է $50 մլն: Նավթամուղը ադրբեջանական նավթ է կրում թուրքական նավահանգիստներ 249 կմ վրացական հողի միջոցով: Վրաստանը միջանցք է:

Վրաստանի նկատմամբ թուրքական էքսպանսիան ռուսական պրոպագանդա չէ. 300 մզկիթի ֆինանսավորումը ռուսական պրոպագանդա չէ.

Այստեղ շատ լուրջ հարց կա Արևմուտքին (եթե Արևմուտքում առկա է պրո-ռուսական համակարգից դուրս գործող հակաթուրքական թև, ապա պետք է որևէ դրսևորում ունենար։ Փաստացի Վրաստանում դա չենք տեսնում), իսկ առհասարակ ռուս-թուրքական ազդեցությունից անկախ Անդրկովկաս իրենց պետք է թե ո՞չ։

Այս պահին կարող եմ պարզապես եզրակացնել, որ վրացիները հիմար ու ապաշնորհ չեն Սահակաշվիլլիին հեռացնելու համար, նրանք պարզապես տեսել են, որ Արևմուտքի ինտեգրացիոն ծրագրերը ենթադրել են թուրքերի և ադրբեջանցիների հոգևոր, տնտեսական, քաղաքական, դեմոգրաֆիկ էքսպանսիայի հնարավորություն։

Բնական հարց է առաջանում, արդյո՞ք Արևմուտքում չեն հասկանում փոքրաթիվ քրիստոնյա ժողովուրդների համար թուրքական էքսպանսիայի հետևանքները և նման որևէ ծրագրի դեմ ազգային հնարավոր դիմադրությունը։

Նման պայմաններում Ռուսաստանը որևէ բան հնարելու կարիք անգամ չունի։ Նույնիսկ ուղիղ ռազմական միջամտության պայմաններում ռուսները կարող են պահպանել բարձր հարաբերությունների մակարդակը, որպես թուրքական աշխարհի միակ հակակշիռ։

Վրաստանին Եվրոպական ինտեգրման անվան տակ վաճառել են թուրքական միջանցք՝ տարեկան 50 մլն $ շահույթով ու սողացող իսլամացմամբ։

Վահագն ԱՎԱԳՅԱՆ

Մեկնաբանություններ