Կառուցվածքային և անկառուցվածքային կառավարում

Սկիզբը՝ այստեղ

ԿՈԲ (КОБ- «Концепция общественной безопасности»)․ կառավարման մասին դասախոսություններ

Մաս 7

Նախորդ մասը ավարտեցինք մի հարցով․

ինչպե՞ս կարելի է միաժամանակ ուղղորդել միլիոնավոր մարդկանց վարքը՝ առանց նրանց մեկ ընդհանուր հրաման տալու և նույնիսկ առանց նրանց մեկ կառույցի մեջ միավորելու։

Այստեղ երկրորդ դասախոսությունը մտցնում է կառավարման երկու սկզբունքորեն տարբեր եղանակներ`կառուցվածքային և անկառուցվածքային կառավարում։

Եվ դրանց տարբերությունը հասկանալուց հետո կառավարման մասին սովորական պատկերացումը զգալիորեն փոխվում է։

Կառուցվածքային կառավարում

Սա մեզ ամենածանոթ ձևն է։ Կա կառավարման կենտրոն։ Կա կառուցվածք։

Կան ղեկավարներ և ենթականեր։

Տեղեկատվությունն ու հրամանները փոխանցվում են որոշակի կապուղիներով, իսկ դրանց կատարումը վերահսկվում է։

Բանակը դրա ամենապարզ օրինակներից է։

Հրամանատար → ստորաբաժանում → զինվոր։

Նույն սկզբունքով կարող են աշխատել պետական ապարատը, ընկերությունը, նախարարությունը կամ ցանկացած հիերարխիկ կազմակերպություն։

Այս համակարգի առավելությունն այն է, որ կառավարումը հստակ է։

Բայց կա նաև առանձնահատկություն՝

կառավարման կենտրոնը և դրա կապերը հիմնականում տեսանելի են։

Եթե ուզում ես հասկանալ՝ որտեղից է գալիս հրամանը, կարելի է բարձրանալ կառավարման շղթայով։

Իսկ հնարավո՞ր է կառավարել առանց այդ բուրգի

Պատկերացնենք մեկ այլ իրավիճակ։

Հազարավոր մարդիկ իրար չեն ճանաչում։

Նրանք որևէ ընդհանուր կազմակերպության անդամ չեն։

Չունեն ընդհանուր ղեկավար։

Ոչ ոք նրանց միաժամանակ հրաման չի տվել։

Բայց որոշակի պահին նրանց մեծ մասը սկսում է գործել նույն ուղղությամբ։

Ինչպե՞ս։

Եթե այդ մարդկանց տեղեկատվական միջավայր է մտցվում որոշակի գաղափար, կարծիք, վարքային օրինակ կամ ազդակ, ապա այն կարող է տարածվել հասարակության ներսում և մարդկանց գործողությունները բերել որոշակի ընդհանուր ուղղության։

Այստեղ արդեն չկա դասական հրամանատարական բուրգ։

Կա տեղեկատվության տարածում և դրան արձագանքող բազմաթիվ ինքնուրույն մարդիկ։

Սա ԿՈԲ-ում անվանվում է անկառուցվածքային կառավարում։

Պարզ օրինակ

Ենթադրենք՝ շուկայում տարածվում է տեղեկություն, որ որոշակի ապրանք շուտով կպակասի։

Ոչ ոք մարդկանց հրաման չի տալիս գնալ խանութ։

Չկա կառավարման կենտրոն, որը յուրաքանչյուր քաղաքացու ասում է՝

«Գնա և գնիր»։

Բայց եթե բավարար թվով մարդիկ հավատան այդ տեղեկատվությանը, նրանք իրենք կգնան և կսկսեն մեծ քանակությամբ գնել ապրանքը։

Արդյունքում կարող է առաջանալ հենց այն պակասը, որի մասին սկզբում ընդամենը տեղեկություն էր տարածվել։

Այսինքն՝

տեղեկատվությունը → փոխեց մարդկանց գնահատականը → փոխեց նրանց վարքը → զանգվածային վարքը փոխեց իրականությունը։

Մարդիկ գործողությունը կատարել են ինքնուրույն։

Բայց նրանց գործողությունների ընդհանուր ուղղությունը ձևավորվել է ընդհանուր տեղեկատվական ազդակի միջոցով։

Այստեղ է անկառուցվածքային կառավարման ուժը

Կառուցվածքային կառավարման դեպքում պետք է կառուցել համակարգ։

Ընտրել ղեկավարներ։

Փոխանցել հրամաններ։

Վերահսկել կատարումը։

Անկառուցվածքային կառավարման դեպքում կարելի է ազդել տեղեկատվական միջավայրի վրա, իսկ համակարգի մնացած աշխատանքը կատարում են հենց մարդիկ։

Նրանք իրենք են տարածում տեղեկատվությունը։

Իրենք են քննարկում։

Իրենք են համոզում միմյանց։

Եվ վերջապես՝ իրենք են գործողություններ կատարում։

Արտաքինից կարող է թվալ, թե տեղի են ունենում բազմաթիվ անկախ գործողություններ։

Բայց եթե դրանց հիմքում նույն տեղեկատվական ազդակն է, առանձին գործողությունների ամբողջությունը կարող է ձևավորել մեկ ընդհանուր գործընթաց։

Երկու մեթոդները կարող են աշխատել միասին

Սա կարևոր է։

Կառուցվածքային և անկառուցվածքային կառավարումը պարտադիր չէ հակադրվեն։

Դրանք կարող են լրացնել միմյանց։

Օրինակ՝ կառավարման որոշակի կենտրոն կառուցվածքային եղանակով որոշում է տարածել որևէ գաղափար։

Այնուհետև տեղեկատվությունը դուրս է գալիս այդ կառուցվածքի սահմաններից և սկսում տարածվել հասարակության ներսում արդեն անկառուցվածքային եղանակով։

Մեդիան հրապարակում է։

Մարդիկ քննարկում են։

Հեղինակությունները մեկնաբանում են։

Մի մասը համաձայնում է։

Մյուս մասը վիճում է։

Բայց նույնիսկ վիճելով՝ շարունակում է տարածել թեման։

Եվ որոշակի պահից գործընթացն արդեն կարող է ինքն իրեն վերարտադրել։

Այսինքն՝ կառուցվածքը կարող է գործարկել անկառուցվածքային գործընթաց։

Իսկ հիմա վերադառնանք գլոբալ կառավարմանը

Առաջին դասախոսությունից մեզ հետ գալիս է հիմնական հարցը՝

ինչպե՞ս կարելի է կառավարել պետություններից ավելի մեծ գործընթացներ։

Եթե կառավարումը պատկերացնում ենք միայն որպես հրամանատարական բուրգ, ապա անմիջապես սկսում ենք փնտրել ինչ-որ մեկ միասնական «համաշխարհային կառավարություն»՝ գրասենյակով, ղեկավարով և ենթականերով։

Բայց անկառուցվածքային կառավարման գաղափարը փոխում է հարցադրումը։

Միասնական կառավարման համար պարտադիր չէ, որ ամբողջ աշխարհը ենթարկվի մեկ տեսանելի հրամանատարական կենտրոնի։

Բավական է, որ տարբեր երկրներում գործող բազմաթիվ կառույցներ և մարդիկ առաջնորդվեն նույն սկզբունքներով, նույն տեղեկատվական չափանիշներով կամ նույն նպատակային ուղղությամբ։

Այդ մարդիկ կարող են նույնիսկ միմյանց չճանաչել։

Կարող են համարել, որ գործում են լիովին ինքնուրույն։

Բայց եթե նրանց որոշումների հիմքում նույն գաղափարական, տնտեսական կամ տեղեկատվական ալգորիթմներն են, դրանց գործողությունները կարող են բերել համընկնող արդյունքների։

Եվ այստեղ արդեն հասնում ենք շատ ավելի կարևոր հարցի։

Ո՞վ է սահմանում այդ ընդհանուր սկզբունքները

Եթե մարդկանց վարքը կարելի է համաձայնեցնել ոչ միայն հրամաններով, այլև գաղափարների, արժեքների և տեղեկատվական ալգորիթմների միջոցով, ապա կառավարման ավելի բարձր մակարդակում պայքարը գնում է ոչ միայն պաշտոնների և կառույցների վերահսկողության համար։

Շատ ավելի կարևոր է դառնում՝

ո՞վ է սահմանում այն գաղափարները և նպատակները, որոնց շրջանակում գործում են հենց կառավարման կառուցվածքները։

Այս հարցից երկրորդ դասախոսությունն անցնում է հաջորդ հասկացություններին՝

կոնցեպտուալ իշխանություն և գաղափարական իշխանություն։

Եթե քաղաքական իշխանությունը կառավարում է արդեն գոյություն ունեցող համակարգը, ապա ո՞վ է որոշում՝

ինչպիսի՞ն պետք է լինի հենց այդ համակարգը, ո՞ր նպատակին պետք է ծառայի և ինչ գաղափարներով պետք է հիմնավորվի դրա գոյությունը։

Շարունակելի

Սերգեյ Ղարագյոզյան

Մեկնաբանություններ