Իրանի դեմ նոր հնարավոր պատժամիջոցների սահմանման պարագայում սպասելի սցենար

Իրանի դեմ նոր պատժամիջոցների սահմանումը ԲՌԻԿՍ-ի (BRICS) վրա թողնում է երկակի ազդեցություն․ մի կողմից այն արագացնում է բլոկի ֆինանսատնտեսական այլընտրանքների ձևավորումը, մյուս կողմից՝ խորացնում ներքին տարաձայնությունները Արևմուտքի հետ հավասարակշռված հարաբերություններ պահպանող անդամների միջև։

Ապադոլարայնացման արագացում

Իրանի ֆինանսական մեկուսացումը խթանում է ԲՌԻԿՍ-ին արագացնել ազգային արժույթներով հաշվարկների անցումն ու այլընտրանքային վճարահաշվարկային համակարգերի (օրինակ՝ BRICS Pay) մշակումը։ SWIFT-ից Իրանի և Ռուսաստանի անջատված լինելը ստիպում է բլոկին ավելի ակտիվորեն միավորել ազգային ֆինանսական հաղորդագրությունների համակարգերը։

Բլոկի ներսում երկփեղկվածության աճ

ԲՌԻԿՍ-ի ներսում հստակեցվում է երկու մոտեցում․

1. Արմատական հակաարևմտյան առանցք (Ռուսաստան, Իրան, Չինաստան)․ Ձգտում են առավելագույնս խորացնել տնտեսական դիմակայությունը արևմտյան պատժամիջոցներին։

2. Պրագմատիկ հավասարակշռողներ (Հնդկաստան, Բրազիլիա, ԱՄԷ, ՀԱՀ)․ Զգուշանում են ամերիկյան երկրորդային (secondary) պատժամիջոցներից և խուսափում Իրանի հետ այնպիսի նախագծերից, որոնք կարող են վնասել իրենց առևտրին ԱՄՆ-ի և Եվրամիության հետ։

Տրանսպորտային և լոգիստիկ ռիսկեր

«Հյուսիս-Հարավ» (INSTC) միջազգային տրանսպորտային միջանցքի և Իրանի տարածքով անցնող այլ ենթակառուցվածքների ֆինանսավորումն ու իրականացումը բախվում են լրացուցիչ խոչընդոտների։ Չնայած Ռուսաստանի և Իրանի շահագրգռվածությանը, այնպիսի դերակատարներ, ինչպիսին Հնդկաստանն է, ստիպված են լինում զգուշավորություն ցուցաբերել իրանական նավահանգիստներում (օրինակ՝ Չաբահարում) ներդրումներն ընդլայնելիս։

Քաղաքական համախմբում

Միջազգային հարթակներում պատժամիջոցներն ամրապնդում են ԲՌԻԿՍ-ի միասնական հռետորաբանությունը՝ ընդդեմ «միակողմանի հարկադրանքի միջոցների»։ Այս պարագայում, նշված երևույթը բլոկն ավելի է դիրքավորում որպես «Գլոբալ Հարավի» շահերի պաշտպան, որը դեմ է արևմտյան տնտեսական ճնշումներին։

Նոր պատժամիջոցները ԲՌԻԿՍ-ը չեն պառակտի, այլ կփոխեն դրա գործնական դինամիկան․ Իրանի հետ խորը տնտեսական ինտեգրումը կիրականացվի հիմնականում երկկողմ ձևաչափերով (Իրան-Ռուսաստան, Իրան-Չինաստան), մինչդեռ կազմակերպության բազմակողմ մակարդակում կպահպանվի ավելի զգուշավոր քաղաքականություն։

Սերգեյ Ղարագյոզյան

Մեկնաբանություններ