Բաքվի հարձակողական հռետորաբանությունը. ինչո՞ւ է Ադրբեջանը Հայաստանից «ներողություն» պահանջում
28.10.2026 | 12:01
Քաղաքական տեսանկյունից Հիքմեթ Հաջիևի և ադրբեջանական բարձրաստիճան պաշտոնյաների նմանատիպ հայտարարություններն ու «ռազմական հանցագործությունների» համար ներողություն խնդրելու պահանջները պատահական չեն։ Դրանք տեղավորվում են Ադրբեջանի որդեգրած հստակ հաղորդակցային և ռազմավարական տրամաբանության մեջ։
Ահա քաղաքական հիմնական պատճառներն ու հետևանքները, որոնք ձևավորում են այս հռետորաբանությունը.
1. Քաղաքական նպատակները և ռազմավարությունը
Պատմական նարատիվի (պատումի) վերանայում. Ադրբեջանը փորձում է միջազգային հանրության ընկալման մեջ արմատավորել սեփական պատմական տարբերակը, որտեղ Հայաստանը ներկայացվում է որպես միակ ագրեսոր և հանցագործ, իսկ Ադրբեջանը՝ բացառապես զոհ։ «Նյուրնբերգ» հասկացության կամ նմանատիպ հռետորաբանության օգտագործումը նպատակ ունի բարոյական հավասարություն ստեղծել կամ նույնիսկ գերազանցել հայկական փաստարկները։
Բանակցային դիրքերի ամրապնդում. Խաղաղության պայմանագրի և սահմանազատման շուրջ ընթացող բանակցություններում նման առավելապաշտական (մաքսիմալիստական) պահանջներ առաջ քաշելը քաղաքական ճնշման գործիք է։ Այն օգտագործվում է Հայաստանից լրացուցիչ զիջումներ կորզելու համար (օրինակ՝ սահմանադրական փոփոխություններ, միջանցքների տրամադրում, փոխհատուցման պահանջներից հրաժարում)։
Սեփական գործողությունների լեգիտիմացում. 2020 թվականի պատերազմը, 2023 թվականի Արցախի էթնիկ զտումը և հայկական տարածքների օկուպացիան արդարացնելու համար Բաքվին անհրաժեշտ է մշտապես պահպանել «հայկական սպառնալիքի» և «հայկական հանցագործությունների» թեման: Սա օգնում է արտաքին աշխարհին ներկայացնել, թե իրենց քայլերը եղել են «պատմական արդարության վերականգնում»։
Ներքին լսարանի ակտիվացում (մոբիլիզացիա). Ադրբեջանի ներքաղաքական կյանքում արտաքին թշնամու կերպարը և ներողություն խնդրելու պահանջները ծառայում են հասարակությանն իշխանության շուրջ համախմբելու և սոցիալ-տնտեսական կամ քաղաքական խնդիրներից ուշադրությունը շեղելու նպատակին:
2. Արդյո՞ք դա կարող է վերածվել քաղաքական «Նյուրնբերգի»
Քաղաքական իմաստով «Նյուրնբերգ» ստեղծելու փորձը բախվում է մի շարք լուրջ արգելքների.
Միջազգային հավասարակշռության բացակայություն. Միջազգային դերակատարները (ԱՄՆ, Եվրոմիություն, Ռուսաստան) հետաքրքրված չեն տարածաշրջանում «մեկ կողմի միանձնյա դատավարությամբ»: Միջազգային հանրության հիմնական նպատակը տարածաշրջանային կայունությունն է և խաղաղության պայմանագրի կնքումը, այլ ոչ թե կողմերից մեկին կապիտուլյացիոն «հանցագործ» հռչակելը։
Փոխադարձ մեղադրանքներ և միջազգային ընկալում. Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները (Human Rights Watch, Amnesty International և այլն) և միջազգային դատարանները ֆիքսել են նաև ադրբեջանական կողմի լուրջ խախտումները (ռազմագերիների խոշտանգումներ, քաղաքացիական ենթակառուցվածքների հրետակոծում, մշակութային վանդալիզմ): Ուստի ցանկացած քաղաքական փորձ՝ Հայաստանին միակողմանի դատելու, միջազգային հարթակներում ընկալվում է որպես քարոզչություն։
Ամփոփում
Հաջիևի հայտարարությունները ոչ թե իրական միջազգային դատավարության նախաշեմ են, այլ տեղեկատվական-քաղաքական պատերազմի տարր։
Ադրբեջանը փորձում է ստեղծել «քաղաքական ու բարոյական վերադասության» մթնոլորտ, որպեսզի Հայաստանին պահի պաշտպանվողի դիրքում։ Հայկական կողմի համար սրան հակազդելու հիմնական քաղաքական գործիքը սեփական հակափաստարկների (էթնիկ զտումներ, ռազմագերիներ, բռնազավթված տարածքներ) ակտիվ միջազգայնացումն է և դիվանագիտական հավասարակշռության պահպանումը։
Հրայր ԿԱՄԵՆԴԱՏՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Ադրբեջանը ձգտում է Հարավային Կովկասում հաստատել գերիշխող դիրք և տարածաշրջանային զարգացումները ենթարկել սեփական ռազմավարական շահերին
Այսօր թերևս խոսեմ «Pax Azerbaijana» եզրույթի մասին, որը ադրբեջանական գերիշխանության աշխարհաքաղաքական նախագիծ է: Կտեսնենք, որ այն այլևս «գետնի վրա» գոյություն ունեցող իրողություն է:Եվ ուրեմն, Pax Azerbaijana-ն կամ, որ նույնն է՝ «Ադրբեջանական խաղաղությունը», աշխարհաքաղաքական հասկացություն է, որն արտահայտում է Ադրբեջանի ձգտումը՝ Հարավային Կովկասում հաստատել գերիշխող դիրք և տարածաշրջանային զարգացումները ենթարկել սեփական ռազմավարական շահերին...
