Կիլիկիայում ունիթորական շարժումները, որոնք Հռոմի կողմից Հայ եկեղեցին բարենորոգելու միտում ունեին, հանգեցրին ներազգային պառակտման և կործանարար հետևանքների։
1878 թ. Հայկական հարցը միջազգային դիվանագիտության առարկա դարձավ, քանի որ Թուրքիան պարտավորվել էր բարենորոգումներ իրականացնել հայաբնակ գավառներում։
1895թ. Մայիսյան բարենորոգումների ծրագիրը ուղեկցվեց համիդյան ջարդերով, որին զոհ գնաց 300 հազար հայ։
1908 թ. սահմանադրական բարենորոգումները հանգեցրին ցեղասպանության։
Բարենորոգչական շարժումը` Ռեֆորմացիան, Եվրոպայում 16-րդ դարում մասնատեց քրիստոնեական եկեղեցին և հիմք դրեց բողոքականությանը, որն այսօր այդ երկրներում ավելի շատ անաստվածության և անտարբերության է միտված։
Պատմական փաստ է, որ հավատքի հարցում արմատական ռևիզիան և բարենորոգումը հանգեցնում են միայն աղետալի հետևանքների:
Հ.Գ. «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան ևս «բարենորոգվեց»...
Վահե Թորոսյան