Հայոց ցեղասպանության անտեսումը հավասարազոր է ազգային ինքնության վերջնական կորստի հետ լռելյայն հաշտվելուն

Ցեղասպանության յուրաքանչյուր դեպք, հատկապես՝ Հայոց ցեղասպանությունը, հարկ է առաջնահերթ վերլուծել այն իրականացնելու բուն նպատակը համալիր բացահայտելու նկատառումով, ինչը խիստ անհատական է (օրինակ՝ Հոլոքոստի դեպքում Գերմանիան չի հետապնդել հրեաների արժեհամակարգը յուրացնելու նպատակ): Սա է իրական օրակարգը, ոչ թե Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու հարցը, քանզի այն վաղուց է ճանաչվել, դեռևս թուրքական դատական ատյանների 1919-21թթ. երբևէ չբեկանված մեղադրական դատավճիռներով:

Ցավոք, նպատակին որևէ անդրադարձ չկա Լեմկեի կողմից մշակված Կոնվենցիայում, պարզապես ամրագրված է մտադրությունը՝ «ազգային, էթնիկական, ցեղական կամ կրոնական որևէ խմբի, որպես այդպիսին, լրիվ կամ մասնակի ոչնչացնելը»:

Իսկ Հայոց ցեղասպանության նպատակը եղել և մնում է հայի ազգային ինքնության տարրերի ամբողջական յուրացումը: Ընդ որում, այն, ինչ հնարավոր չի եղել յուրացնել, անարգել ոչնչացվում է կամ նսեմացվում, ինչին դիմեցին նաև ադրբեջանական իշխանությունները, օրինակ՝ Արցախն ամբողջովին հայաթափելուց անմիջապես հետո, ընդհուպ՝ Վատիկանում «Քրիստոնեությունը Ադրբեջանում» խելակորույս թեմայով գիտաժողով նախաձեռնելը: Թվում է, թե քիչ հավանական է, որ սեփական հարուստ պատմություն ու մշակույթ չունեցող և բոլորովին այլ, իսլամական արժեհամակարգ ունեցող ազգը կարողանա յուրացնել առաջին անգամ քրիստոնեություն ընդունած ազգի ինքնության արժեքները, սակայն պատմությունը ցույց է տալիս, որ կեղծարարությունը, հատկապես, երբ ցեղասպանության արդյունքում «վնասազերծվում է» շահառուն, և միջազգային հանրությունն էլ գայթակղված է շահով, լուծում է այդ խնդիրը:

Այսպիսով, Հայոց ցեղասպանության անտեսումը հավասարազոր է ազգային ինքնության վերջնական կորստի հետ լռելյայն հաշտվելուն, այլ կերպ ազգային արժեհամակարգի որևէ տարր ուղղակի անհնարին է պաշտպանել ու պահպանել, քանզի մեկուսի ցանկացած փաստարկ հնչում է մերկապարանոց:

Գևորգ Դանիելյան

Մեկնաբանություններ