Աշխատել համակարգի ներսում և կառավարել համակարգը՝ նույն բանը չեն

Սկիզբը՝ այստեղ

ԿՈԲ (КОБ- «Концепция общественной безопасности»)․ կառավարման մասին դասախոսություններ

Մաս 5

Նախորդ մասերում կառավարման շղթան աստիճանաբար տարանք տեսանելի գործողություններից դեպի դրանց ձևավորման պատճառները։

Տեղեկատվությունը կարող է ազդել աշխարհընկալման վրա։

Աշխարհընկալումը՝ արժեքների և նպատակների։

Նպատակները՝ որոշումների։

Իսկ որոշումները՝ գործողությունների։

Բայց հասարակությունը միայն գաղափարներով չի գոյատևում։

Ինչ-որ մեկը պետք է մշակի հողը, կառուցի, արտադրի, տեղափոխի, նախագծի, բուժի, ստեղծի տեխնոլոգիաներ։

Եվ այստեղ առաջին դասախոսությունը մեզ բերում է կառավարման ամենապարզ, բայց կարևոր տարբերակումներից մեկին՝

արտադրողական աշխատանք և կառավարչական աշխատանք։

Մեկը ստեղծում է, մյուսը՝ որոշում ուղղությունը

Պատկերացնենք ձեռնարկություն։

Հարյուրավոր մարդիկ կարող են անմիջականորեն մասնակցել արտադրությանը։

Բայց նրանք պարտադիր չէ որոշեն՝

ինչ արտադրել,

ինչ քանակով,

ինչ տեխնոլոգիայով,

որտեղից վերցնել ռեսուրսները,

ուր վաճառել արտադրանքը,

ինչ անել ստացված եկամտի հետ,

և վերջապես՝ ուր զարգացնել ձեռնարկությունը։

Սրանք արդեն կառավարչական խնդիրներ են։

Այսինքն՝ արտադրողական աշխատանքը ստեղծում է արդյունքը, իսկ կառավարումը որոշում է այդ աշխատանքի ուղղությունը և նպատակը։

Եվ այստեղ թվային հարաբերակցությունը կարող է խաբուսիկ լինել։

Հազար մարդ կարող է արտադրել, իսկ տասը մարդ՝ որոշել, թե ինչի համար է աշխատելու այդ հազարը։

Նույն սկզբունքը գործում է հասարակության մակարդակով

Հասարակության մեծ մասը զբաղված է մասնագիտական գործունեությամբ։

Մարդուն սովորեցնում են լինել լավ բժիշկ, ինժեներ, հաշվապահ, շինարար, ծրագրավորող։

Այս գիտելիքը նրան անհրաժեշտ է հասարակական աշխատանքի բաժանման մեջ իր գործառույթը կատարելու համար։

Բայց համակարգի կառավարումը պահանջում է այլ գիտելիք։

Պետք է հասկանալ ոչ միայն սեփական մասնագիտությունը, այլ նաև՝

ինչպես են ձևավորվում նպատակները,

ինչպես են բաշխվում ռեսուրսները,

ինչպես են փոխկապակցված տնտեսությունը, ֆինանսները, քաղաքականությունն ու տեղեկատվությունը,

ինչպես են կանխատեսվում համակարգի արձագանքները,

և ինչպես է ընտրվում զարգացման ուղղությունը։

Այստեղ կրկին վերադառնում ենք նախորդ մասում քննարկված կառավարման գիտելիքի անհավասարությանը։

Եթե մեկը գիտի՝ ինչպես կատարել իր գործառույթը համակարգում, իսկ մյուսը գիտի՝ ինչպես կառավարել ամբողջ համակարգը, նրանց հնարավորությունները նույնը չեն։

ՈՒ այստեղ փողը երկրորդական է դառնում

Սովորաբար հասարակական դիրքը չափում ենք ունեցվածքով։

Բայց կառավարման տեսանկյունից կարող է ավելի կարևոր լինել ոչ թե այն, թե ով որքան ունի, այլ՝

ով է որոշում ռեսուրսների շարժման ուղղությունը։

Մարդը կարող է անձամբ չարտադրել որևէ նյութական բարիք, բայց նրա ընդունած կառավարչական որոշումը կարող է փոխել հազարավոր արտադրողների աշխատանքի ուղղությունը։

Այստեղից էլ պարզ է դառնում, թե ինչու կառավարման գիտելիքը ԿՈԲ-ի ամբողջ տրամաբանության մեջ այդքան մեծ նշանակություն ունի։

Ով հասկանում է միայն իր տեղը համակարգում՝ գործում է համակարգի սահմաններում։

Ով հասկանում է ամբողջ համակարգը՝ կարող է փորձել փոխել նաև դրա շարժման ուղղությունը։

Եվ հիմա հավաքենք ամբողջ առաջին դասախոսությունը

Մենք սկսեցինք գլոբալացումից։

Աշխատանքի բաժանման խորացումը, տեխնոլոգիաների, տնտեսությունների և տեղեկատվական համակարգերի զարգացումը մարդկությանը աստիճանաբար դարձնում են մեկ փոխկապակցված համակարգ։

Այստեղ առաջացավ առաջին հարցը՝

եթե ձևավորվում է գլոբալ համակարգ, ապա ինչպե՞ս է այն կառավարվում։

Այնուհետև անցանք տեղեկատվական պատերազմին և տեսանք, որ կառավարման համար պարտադիր չէ ուղղակի հրաման կամ ռազմական ուժ կիրառել։

Հնարավոր է ազդել այն տեղեկատվական միջավայրի վրա, որի ներսում մարդիկ իրենք են որոշումներ ընդունում։

Դրանից անցանք «ամբոխ–էլիտար» կառուցվածքին։

Եթե հասարակության մեծ մասը գործում է արդեն ձևավորված կանոնների ու պատկերացումների ներսում, իսկ էլիտան մասնակցում է դրանց կառավարմանը, առաջանում է հաջորդ հարցը՝

իսկ ո՞վ է ձևավորում հենց էլիտայի մտածողության և գործունեության պայմանները։

Այստեղ հասանք աշխարհայացքին։

Որովհետև մարդու վարքը կառավարելու ամենախոր ճանապարհներից մեկը նրա յուրաքանչյուր գործողությունը վերահսկելը չէ, այլ այն չափանիշների ձևավորումը, որոնցով նա ինքն է տարբերակում ճիշտը սխալից և ընտրում իր նպատակները։

Իսկ այժմ վերջին օղակն էլ իր տեղն է ընկնում։

Աշխարհայացքը ձևավորում է նպատակները։

Կառավարումը նպատակներին համապատասխան կազմակերպում է համակարգը։

Իսկ արտադրողական գործունեությունը ստեղծում է այդ նպատակների իրականացման նյութական արդյունքը։

Այսպիսով առաջին դասախոսության տարբեր թեմաները միավորվում են մեկ ընդհանուր հարցի շուրջ՝

Ո՞վ է սահմանում նպատակը

Որքան բարձրանում ենք կառավարման շղթայով, այնքան ավելի քիչ նշանակություն ունի միայն այն հարցը, թե ով է կատարում գործողությունը, և այնքան ավելի կարևոր է դառնում՝

ով է սահմանել նպատակը, որի համար այդ գործողությունը կատարվում է։

Որովհետև կարելի է ղեկավարել աշխատանքը։

Կարելի է ղեկավարել մարդկանց։

Բայց կարելի է նաև ձևավորել հենց այն նպատակները, որոնց հասնելու համար մարդիկ և կառավարման ամբողջ համակարգը սկսում են աշխատել։

Եվ այստեղ առաջին ներածական դասախոսությունն ավարտում է իր հիմնական խնդիրը։

Այն դեռ ամբողջությամբ չի բացում կառավարման մեխանիզմները։

Այն ձևակերպում է այն հարցերը, որոնց պատասխանները պետք է հերթով բացվեն հաջորդ դասախոսություններում։

Ի՞նչ է կառավարումը որպես ամբողջական գործընթաց։

Կառավարման ի՞նչ միջոցներ գոյություն ունեն։

Դրանցից որո՞նք են ավելի երկարաժամկետ և խոր ազդեցություն ունենում։

Ինչպե՞ս է հնարավոր կանխատեսել համակարգի վարքը։

Եվ վերջապես՝

ինչպե՞ս տարբերել այն, ինչ պարզապես տեղի է ունենում, նրանից, ինչն արդեն կառավարման գործընթացի արդյունք է։

Այստեղ ավարտում ենք Դասախոսություն №1-ը։

Հաջորդ հրապարակումից սկսում ենք Դասախոսություն №2-ը:

Շարունակելի

Սերգեյ Ղարագյոզյան

Մեկնաբանություններ