«Քաղաքացիական պայմանագրի», «ՈՒժեղ Հայաստանի» և երրորդ ավելորդի մասին

Օրերս անզգուշություն ունեցա թերթելու «Հայաստանի Հանրապետության Ընտրական օրենսգիրք» կոչվող գիրքը: Այդ գիրքը գրված էր այնքան գիտուն այրերի կողմից, որ առաջին իսկ էջից գլխացավ սկսվեց, իսկ երկրորդից՝ տոլմայի ախորժակ բացվեց, որովհետև միայն կուշտ մարդը կարող է նման տեքստերն առանց արցունքների տանել:

Այս մեծագործության ողջ իմաստը հանգում է ժողովրդի բարօրության մասին զարմանալիորեն հուզիչ հոգատարությանը: Օրենսդիրները, սրբելով հուզմունքի արցունքը, որոշել են. մեր ժողովուրդը չափազանց իմպուլսիվ է, որպեսզի առանց հսկողության նրան թույլ տրվի մտնել Ազգային ժողով: Եթե ամեն ազատ քաղաքացու թույլ տրվի Բաղրամյան պողոտա ուղարկել իր ներկայացուցչին, օրենսդրության սրբազան տաճար կպրծնեն երկու երևանցի հայագետ, Վանաձորից մի ազնիվ պրոֆեսոր և Արարատից մի ֆերմեր, որոնց գլխում առողջ մտածողությունից բացի ուրիշ ոչինչ չկա: Իսկ առողջ մտածողությունը խորհրդարանում, ինչպես հայտնի է, կանոնակարգի խախտում է և պետական անվտանգության ուղղակի սպառնալիք:

Ուստի իմաստունները հնարեցին Անցողիկ Շեմը:

- Լսեցե՛ք,- հարցրի մի հարգարժան պատգամավորի, որի կոստյումն ավելի թանկ արժեր, քան Արարատյան դաշտավայրի ծիրանի ողջ բերքը,- ո՞րն է այս հինգ տոկոսանոց շեմի օգուտը:

- Օ՜, ջա՛ն,- պատասխանեց նա՝ ինձ նայելով այնպիսի կարեկցանքով, ասես գինին փախլավայի վրա լցրած մարդ լինեի:- Սա հանուն կայունության է: Պատկերացրեք՝ խորհրդարան ընկնի մեկը, ով արտահայտում է բնակչության ինչ-որ երկու կամ երեք տոկոսի կարծիքը: Չէ՞ որ նա կսկսի մոտենալ բարձրախոսին: Իսկ եթե նա սկսի խոսել, մյուս պարոն պատգամավորները չեն կարողանա հանգիստ կոճակներ սեղմել և սոցցանցերի համար սելֆի անել:

- Բայց չէ՞ որ քաղաքացիների այդ երեսուն կամ քառասուն տոկոսը ողջ-առողջ մարդիկ են, — առարկեցի եմ:- Նրանք ևս արևելյան ձևով սուրճ են խմում, հարկեր են վճարում, հայհոյում են ճանապարհները և ի սրտե չեն հանդուրժում ոչ ձեր իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիրը», ոչ էլ «Ուժեղ Հայաստան» ընդդիմությանը: Այդ դեպքում ո՞վ է նրանց ներկայացնում կամարներով այդ շենքում:

- Նրանց, սիրելի՛ բարեկամ, ներկայացնում է Իրենց Սեփական Վեհ, Հպարտ Արժանապատվությունը,- հանդիսավոր արտասանեց պատգամավորը և շքեղ թաշկինակով զգուշորեն սրբեց շուրթերը:- Ինչպես նաև պանդոկում նստելու, կոնյակ խմելու և ընկերոջն ուժգին բացատրելու սրբազան իրավունքը, թե ինչու են «սրանք բոլորն էլ նույնը»: Սա հայկական ազատամտության բարձրագույն ձևն է:

Այնուհետև օրենսգրքից ես տեղեկացա «Կայուն Մեծամասնության» հրաշալի կանոնի մասին: Օրենսդրությունը դասավորված է հետևյալ կերպ. եթե ժողովուրդը ընտրությունների ժամանակ շփոթվի և սխալ քվեարկի, հատուկ մաթեմատիկական մեքենան զգուշորեն կվերցնի փոքր կուսակցությունների ձայները և կտա ամենաշատը հավաքածին: Ընդհանուր կյանքում, եթե դուք գոլ խփեք օտար դարպասը, իսկ մրցավարն այն հաշվի ձեր մրցակցի օգտին, դա կոչվում է խարդախություն: Բայց Երևանում դա անվանում են «կայուն կառավարության երաշխիք»: Եթե դուք հարևանի գառը տանեք, ձեզ բանտ կնստեցնեն: Բայց եթե դուք հարյուր հազար ձայն վերցնեք չանցած կուսակցություններից և տաք հաղթողին, ձեզ շնորհակալություն կհայտնեն պետական ինստիտուտների ամրապնդման համար:

- Ուրեմն,- եզրակացրի ես,- եթե երկրի մեկ-երրորդը նայում է Ազգային ժողովի ամբիոնին և այնտեղ տեսնում է միայն նրանց, ում օգտին երբեք չէր քվեարկի, նրանք չեն ստանում նույնիսկ մեկ պատահական պատգամավո՞ր:

- Ճի՛շտ այդպես,- հաստատեց փորձառու վարորդը, ումից ճանապարհն էի հարցնում դեպի Կասկադ:- Փոխարենը մեր խորհրդարանում քաոս չկա:

- Իսկ ո՞վ է ընտրել սրանց:

- Սրանց ընտրել են նրանք, ովքեր ամենաշատն են վախեցել «Ուժեղ Հայաստանի» գալուց: Իսկ «Ուժեղ Հայաստանին» ընտրել են նրանք, ովքեր ամենաշատն են հոգնել ներկաներից:

- Իսկ մնացած քառասո՞ւն տոկոսը:

- Իսկ մնացած քառասուն տոկոսը վախեցել է և՛ մեկից, և՛ մյուսից, դրա համար գնացել է սուրճ խմելու, իսկ հիմա մեղավոր է երկրում տեղի ունեցող ամեն ինչում:

Ես մտորեցի այս կառուցվածքի շուրջ և հասկացա, որ մեր Ընտրական օրենսգիրքը կատարյալ է: Այն աշխատում է կատարյալ ջազվեի նման. դուք այնտեղ եք լցնում միլիոնավոր եզակի մարդկանց հույսերը, կասկածները, տարաձայնությունները և կենդանի ձայները, դնում եք կրակին, իսկ ելքում ստանում եք երկու կոկիկ ճամբար, որոնք առավոտից երեկո գոռում են միմյանց վրա, մինչդեռ մնացած ողջ երկիրը փորձում է պարզապես շարունակել ապրել իր հոգսերով ։

Եվ եթե ձեզ հանկարծ թվա, թե ձեր ձայնը ոչինչ չի որոշում, մի՛ հուսահատվեք: Դա համակարգի սխալը չէ: Դա նրա գլխավոր և ամենաթանկարժեք հպարտության առարկան է:

Էմին Մարտունի

Մեկնաբանություններ