«Կամ, կամ»-ի իրականությունը. խորհրդարանական ծեծկռտուքների աշխարհաքաղաքական ենթատեքստը
07.10.2026 | 11:44
Նորմալ է, երբ պետության խորհրդարանում շահերի բախում է լինում, երբեմն՝ նույնիսկ ծեծկռտուք: Հակառակը ԽՍՀՄ-ի «խորհրդարանում» էր, որի անդամները միայն լսում էին և միաձայն քվեարկում:
Խնդիրն այլ է. ո՞րն է ծեծկռտուքի պատճառը, ինչո՞ւ կամո՞ւմ համար են Հայաստանի խորհրդարանի պատգամավորները միմյանց ծեծում:
Ուզենք թե չուզենք՝ Հայաստանն արդեն երկբևեռ է դարձել: Այդ հարցում նույնիսկ ուշացել ենք: Նախկին խորհրդային հանրապետություններից Էստոնիան, Լատվիան և Լիտվան երկբևեռ էին դեռ անցյալ դարի 80-ականների վերջին, իսկ Վրաստանը, Ուկրաինան և Մոլդովան՝ 21-րդ դարի սկզբից: Հայաստանի հասարակությունը երկար տարիներ չէր ցանկանում ընդունել պարզ ճշմարտությունը, այն է՝ «և՛, և՛»-ի գաղափարախոսությունը, համենայնդեպս այս ժամանակահատվածում, սպառվել է ու գոյություն չունի: Դրան արդեն վաղուց փոխարինել է «կամ, կամ»-ը:
Այլ կերպ ասած՝ ներկայում անհնար է ունենալ ռուսական ռազմաբազա և միաժամանակ «ուղևորվել» ԵՄ, լինել ՀԱՊԿ անդամ և ՆԱՏՈ-ին մերձեցման առերևույթ հայտ ներկայացնել, ամսական 2-3 անգամ մեկնել Վլադիմիր Պուտինի մոտ և Դոնալդ Թրամփի հետ ռազմավարական փաստաթղթեր ստորագրել: Սա այժմ անհնար է: Այդ իսկ պատճառով, երկբևեռ հասարակության նույնքան երկբևեռ խորհրդարանում ընդհարումները տրամաբանական են:
Պատգամավորներն արդեն առանց թաքցնելու ստիպված են սպասարկել խորհրդարանում իրենց «տեղավորած» այլ պետությունների ծառայությունների հրահանգները: Վստահ եմ՝ պատգամավորներից շատերը չգիտեն էլ, թե ինչն է ընդհարումների իրական պատճառը: Ոմանք մտածում են, թե պատճառը Կաթողիկոսն է, ոմանք էլ Նասիմի Մուսաևին են կասկածում: Այսինքն՝ նույնիսկ այս պարագայում, հասարակության մեջ և խորհրդարանում չգտնվեց գեթ մեկը, ով կբարձրաձայներ բուն խնդիրը և կհուշեր, թե ինչ իրական պատճառ ունի խորհրդարանական այս ծեծկռտուքը:
Կարեն ՀԵՔԻՄՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Սյունիքը պարզապես աշխարհագրական տարածք չէ, իսկ նրա անվտանգությունը՝ տնտեսական գործարքի առարկա
Հայաստանի տարածքով միջազգային հաղորդակցությունների բացումը կարող է տնտեսական հնարավորություն լինել։ Բայց միայն այն դեպքում, երբ այդ հնարավորության տնտեսական արդյունքները հաշվարկված են, իրավական պայմանները՝ հստակ, իսկ անվտանգային ռիսկերը՝ գնահատված և կառավարելի։Այսօր մեզ առաջարկվում է հավատալ մի նախագծի հեռանկարայնությանը, որի տնտեսական արդյունավետության հիմնավորումները հանրությանը հայտնի չեն, իսկ անվտանգության երաշխիքները շարունակում են մնալ անորոշ...
