Հայաստանը կարող է զրկվել տարածաշրջանում «խաղաղ ատոմ» զարգացնող միակ երկրի բարձր ռազմավարական կարգավիճակից

Ադրբեջանի էներգետիկայի նախարար Փիրվյազովը հանդիպում է ունեցել ՄԱԳԱՏԷ-ի նախագահ Գրոսսիի հետ: Միջուկային զենքի չտարածման, կլիմայի մասին Փարիզյան համաձայնագրի սկզբունքների կատարման հարցերի հետ մեկտեղ կողմերը քննարկել են նաև Ադրբեջանի էներգետիկ համակարգում միջուկային բաղադրիչի ներդրման հեռանկարը:

Այսպիսով՝ Բաքուն կրկին փորձում է օրակարգ բերել Ադրբեջանում առաջին ատոմակայանի կառուցման հարցը:

Հիշեցնեմ, որ խորհրդային տարիներից մշակվող ու պարբերաբար վերաիմաստավորվող ադրբեջանական ԱԷԿ-ի նախագիծը վերջին անգամ բարձր մակարդակով քննարկվել է 2019-ին՝ Սանկտ-Պետերբուրգի միջազգային տնտեսական գագաթնաժողովին Պուտին-Ալիև հանդիպման ժամանակ:

Ադրբեջանում ԱԷԿ-ի կառուցման շուրջ նկատվող ակտիվության ֆոնին Հայաստանի համար անվտանգային մարտահրավեր է դառնում նոր միջուկային ռեակտորի կառուցման վերաբերյալ ռազմավարական որոշման կայացումը: Ընդ որում, որոշումն ի օգուտ փոքր հզորության մոդուլային բլոկի անխուսափելիորեն հանգեցնելու է Հայաստանում «խաղաղ ատոմի» ոլորտի վերջնական պարալիզացմանը, ինչին բազմիցս անդրադարձել եմ:

Ադրբեջանն ունի աճող էլեկտրաէներգետիկ ախորժակ, ինչը դրսևորվում է միաժամանակ մի քանի ուղղությամբ՝ Սև ծովի հատակով անցնող ադրբեջանա-վրացա-ռումինա-հունգարական մալուխից մինչև, այսպես կոչված, «Զանգեզուրյան միջանցքով» էլեկտրահաղորդման գիծ: Թե՛ առաջինը, թե՛ երկրորդը Բաքուն փորձում է «վաճառել» արտաքին շահառուներին որպես «կանաչ միջանցք»: Հաշվի առնելով «միջուկային ռենեսանսով» պայմանավորված ատոմային էներգետիկայի արդի էկոլոգիակենտրոն ընկալումները՝ Ադրբեջանում ԱԷԿ-ի կառուցումն առավել քան տեղավորվում է Բաքվի «կանաչ» հռետորաբանության մեջ:

Ստեղծվում է մի իրավիճակ, որում Հայաստանը փաստացի կարող է զրկվել տարածաշրջանում «խաղաղ ատոմ» զարգացնող միակ երկրի բարձր ռազմավարական կարգավիճակից: Փաստացի հենց դրան է ուղղված Բաքվի և Անկարայի էներգետիկ դիվանագիտությունը, որի նպատակը էքսպերիմենտալ բնույթ կրող փոքր մոդուլային կայանի նախագծի ներքո Հայաստանին միջուկային հզորություններից վերջնականապես զրկելն է:

Վահե Դավթյան

Մեկնաբանություններ