Հայկական լավաշը

Հայաստանի ազգային հարստություններից է լավաշը՝ հայկական հացը:

Հայաստանում լավաշ հացը հայտնի է մ.թ.ա 1-ին հազարամյակից: Արտաշատ քաղաքի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է այդ ժամանակաշրջանի գետնափոր թոնիրը, որը համարվում է հայկական խոհանոցի առաջին գործիքը:

«Լավաշ» բառի հիմքում ընկած է պատրաստման եղանակը. խմորի գունդը գրտնակում, լավ բացում են, ապա ձեռքի հմուտ շարժումներով մի ձեռքից նետում մյուսին՝ լավ քաշելով-բացելով խմորը: Այստեղից էլ լավքաշ-լավաշ անունը (լավ քաշած): Նման ծագում ունի նաև մատնաքաշը, որը նշանակում է մատներով խմորի երեսին ակոսաձև նախշեր քաշած:

Լավաշը հայկական խոհանոցում իր անփոխարինելի դերից բացի, այն հարսանեկան արարողությունների ժամանակ ունի ծիսական գործառույթ, որտեղ այն տեղադրված է նորապսակների ուսերին` մաղթելով նրանց պտղաբերություն և բարգավաճում:

Եթե երբևէ մասնակցեք լավաշի թխման արարողությանը, կհամաձայնեք, որ այն հայկական խոհանոցի ամենահետաքրքիր ու ամենաբարդ արարողություններից մեկն է:

Գայանե ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լուսանկարում` Հայ կանայք լավաշ թխելիս («Արաքս» հանդես, 1893, Ա)

Մեկնաբանություններ