Այն, ինչին ականատես ենք այսօր, մեր ժողովրդի պատմության մեջ ամենևին աննախադեպ չէ
01.11.2026 | 11:51
1920 թվականի դեկտեմբերին, Հայաստանում բոլշևիկյան իշխանության հաստատումից օրեր անց, Էջմիածնի գավառի Հեղկոմի անդամ, իգդիրցի Կորյուն Գրիգորյանը, Սուրբ Էջմիածնի տպարանի գրաշար Բենիամին Տեր-Գրիգորյանի ու վանքի լուսարար Հովսեփ վարդապետի հետ մտնում է տաճարի թանգարան, որտեղ պահվում էր մյուռոնի կաթսան: Ընկեր Կորյունն անպատկառորեն բաց է անում կաթսայի կափարիչը, մատը թաթախում մյուռոնի մեջ ու քսում կոշիկներին՝ ասելով.
— Լավ յուղ է կոշիկի կաշվին քսելու և հրացան սրբելու համար:
Հեղկոմի մեկ ուրիշ անդամ՝ Գորիսում 1920 թվականի օգոստոսին բոլշևիկների կողմից Վահան Խորենու հետ սպանված Արշակ Շիրինյանի կրտսեր եղբայր Աբել Շիրինյանը, ներկայանում է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գևորգ Ե-ին՝ գլխարկը գլխին, զինված ու բղավում.
— Ընկեր Գևորգ, կարգադրում եմ, որ վարդապետներն անմիջապես դատարկեն խցերն ու հեռանան:
Շիրինյանը, ով վկայությունների համաձայն հոգեկան խանգարում ունեցող անձնավորություն է եղել, միակը չէր, ի դեպ, որ Հայրապետին այդ կերպ էր դիմում...
Այն, ինչին ականատես ենք այսօր, մեր ժողովրդի պատմության մեջ ամենևին աննախադեպ չէ. դրա հաստատումն է վերոնշյալ վավերագրական վկայությունը: Անդաստիարակությունը, լկտիությունը, վայրահաչությունը, անպատկառությունը, կուսակցափոխությունները, պատեհապաշտությունն ու «հեղափոխական իդիոտիզմը» հայկական միջավայրում տարածված ու հաճախ հանդիպող երևույթներ են եղել և կան:
Այդուհանդերձ, ես կպատմեմ, թե ինչպիսի վախճան ունեցավ, օրինակ, սուրբ մյուռոնը պղծած Կորյուն Գրիգորյանը: 1921 թվականի սկզբներին նա հիվանդացավ, ապա աջ կողմից կաթված ստացավ. ձեռքը, որ թաթախել էր մյուռոնի կաթսայի մեջ ու քսել կոշիկներին, անշարժացավ... Փետրվարի 17-ի առավոտյան այդ Կորյունը մահացավ: Հաջորդ օրը, երբ նրա մարմինը տանում էին թաղելու, Վաղարշապատի գերեզմանոցի ճանապարհին կատաղած ամբոխը հարձակվում է դիակի վրա, դագաղից հանում, գցում գետնին, կտրում աջ թևը, ապա քարերով փշրում գլուխն ու մարմինը ձգում դաշտի մեջ՝ արգելելով հողին հանձնել...
Բնականաբար, խորհրդային իշխանության տարիներին աբելների ու կորյունների մասին իրականությունը չէին պատմում, ավելին՝ որոշ ժամանակ անց նրանց մասին ընդհանրապես ոչինչ չէին հիշում. փորձե՛ք, օրինակ, գտնել սրանց նմանների մասին որևէ հոդված կամ նկար... Չէին պատմում, իհարկե, նաև այդպիսիների իրական կերպարների, վախճանի ու թողած հիշատակի մասին: Ես որոշել եմ այսուհետ պատմել ոչ միայն մեր մեծերի, այլև մեր տեսակի՝ «հայի տականքի» մասին. հուսով եմ՝ ներողամիտ կլինեք:
Նկարում Գևորգ Ե Սուրենյանց կաթողիկոսն է, ով 1918 թվականի մայիսյան հերոսամարտերի օրերին մեր ժողովրդի մեծագույն հերոսներից էր.
«Ես չեմ լքի մեր սուրբ նախնիներից ավանդ մնացած Մայր Աթոռը։ Եթե հայ ժողովուրդը չի կարող թշնամու առաջխաղացումը կասեցնել, եթե ի զորու չէ փրկելու մեր սրբությունները, ապա ես ինքս սուր կվերցնեմ և կընկնեմ Մայր Տաճարի գավիթում, բայց չեմ հեռանա պապերից ավանդ մնացած Սուրբ Աթոռից»:
...Այս տողերը բնութագրում են ոչ միայն երջանկահիշատակ կաթողիկոսին, այլև նրան վիրավորող ու մեր ազգային սրբություններն արհամարհող հայի տականքին:
Վարդան ԲԱԼՅԱՆ
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
ԱՄՆ-ը ավելացնում է դեպի Մերձավոր Արևելք իր սպառազինության օդային փոխադրումը
The Wall Street Journal-ը և The New York Times-ը երեկ հայտնել են, որ ԱՄՆ փոխնախագահը Թեհրանին առաջարկել է ամերիկյան նոր հարվածներից խուսափելու համար վերսկսել խաղաղ բանակցությունները:Սակայն ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ խոսքն իրականում բոլորովին այլ բանի մասին է...
