«Աղասի Այվազյանը ապագայի գրող է»

«Աղասի Այվազյանը արմատներով Էրզրումից է: Նախնիների կանչը և արյան ամբողջ մղումը դեպի հայրենիքի, ցեղի արմատները (ինչպես ինքն է ասում) դրոշմված են նրա և՛ ստեղծագործական կյանքում, և՛ հայացքներում, և՛ աչքերում, և մարդկանց հետ շփումներում»,- երեկ «Իրատես de facto» ակումբում ասաց բանասիրական գիտությունների թեկնածու, այվազյանագետ, գրականագետ ԱՆԻ ՓԱՇԱՅԱՆԸ, նշելով, որ Աղասի Այվազյանը չի ասում եղեռն, չի ասում ցեղասպանություն, նա ասում է՝ տխուր դեպքեր: Շատ ստեղծագործություններում ուղղակի գրում է եղեռնի հետևանքների մասին, բայց չի նկարագրում ոչ մի սահմռկեցուցիչ դրվագ: «Նրա ստեղծագործության մեջ տեսնում ենք հոգու կսկիծ, հոգու սարսափելի անկում, ապրելու ցանկություն,- հստակեցրեց գրականագետը:- Որովհետև արմատը զգում է հողը, ծառի տերևները զգում են, թե ինչպես է տառապում մայրը. եթե գաղթ է եղել, և հայի որդիները գնացել են Ավստրալիա, Ֆրանսիա, Ամերիկա, չի նշանակում, թե նրանք լավ են այսօր կամ չեն զգում ցեղի ֆիզիոլոգիան»:
Բանախոսը նշեց, որ Աղասի Այվազյան գրողին, մարդուն հանրայնացնելու գործում մեծ դեր են ունեցել լրագրողները։ Գրականագետները գրում են, կարդում, ելույթներ ունենում, բայց լրագրողն անմիջապես տեղ է հասցնում խոսքը. «Եթե շարունակվի նրա գրականության նկատմամբ լուրջ վերաբերմունքը, որ կա այսօր, ապա տասը տարի հետո կդառնա ամենահետաքրքիր գրողներից մեկը: Առաջին հերթին մարդկային հարաբերությունները կփոխվեն: Րաֆֆին ասում էր՝ մի գիրքը կարող է փրկել մի ամբողջ ազգ: ՈՒսումնասիրել գրողի կյանքն ու ստեղծագործությունը չի նշանակում պաշտամունքի հասցնել կամ չափազանցել: Նա իրոք մեծ է: Նրա գրականությունը բազմաձայն է, բազմաշերտ: Աղասի Այվազյանը ապագայի գրող է»:
Այվազյանը թարգմանվել է ռուսերեն, անգլերեն, պարսկերեն և այլ լեզուներով: «Ռուս մտավորականությունը նրան ճանաչում է, սակայն այստեղ, կարող եմ ասել, մտավորականությունը լավ ծանոթ չէ Աղասի Այվազյանին»,- ասաց գրականագետը:
Դպրոցական ծրագրերում Այվազյանի գրականությունը տեղ չի գտել մինչ օրս: Բանախոսի փոխանցմամբ՝ խորհրդակցություններ են լինում, հետաքրքրվում են, բայց հստակ քայլեր չեն արվում:
Հավելենք, որ շուտով լույս կտեսնի Անի Փաշայանի «Աղասի Այվազյան» մենագրությունը։ Գրականագետի խոսքով՝ վեր է հանելու Աղասի Այվազյանի արձակի արվեստը: Գիրքը նվիրվում է անվանի գրողի 90-ամյակին:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Հեղինակի նյութեր

• Պատմության վկաները
• Վերացող ծաղիկներ
• Ձեռք մեկնելու գաղափարը առաքելության վերածվեց
• «Մի նայեք, որ փոքր է մեր երկիրը, եթե արդուկով այս սարերը հարթեցնեք, Չինաստանից մեծ կլինի»
• «Բանկ օտոման» գործողությունը ժամանակին ցնցել էր ամբողջ Եվրոպան
• «Դրսից մեզ վրա կա­րող են ազ­դել միայն ներ­սի գոր­ծիք­նե­րով»
• «Ե­րե­սուն տա­րի ձգ­վեց մեր ան­կա­խու­թ­յան պատ­մու­թ­յու­նը, մենք շա­հե­ցի՞նք»
• Մշա­կույ­թը հեռ­վից հե­ռու պահ­պա­նե­լու հույ­սով
• Անի­մա­ցիան, աշ­խարհն ու մենք
• «Մեր տա­րածք­նե­րը փոք­րա­ցան, ո­րով­հետև այդ­պես էլ չհաս­կա­ցանք, որ պետք է խմենք մեր բա­ժա­կով»
• Արվեստի ուժը
• Նոր մա­տե­նա­շա­րը ներ­կայաց­նում է արևմտա­հայ և ս­փ­յուռք­յան գրող­նե­րի
• Բե­մը կեն­դա­նու­թ­յուն է ստա­նում ա­ռայժմ միայն մա­նուկ­նե­րի հա­մար
• «Գիրք սիրողների համար սա իսկական մկնդեղ է` հյութեղ ու անտանելի»
• Հա­մաշ­խար­հա­յին դա­սա­կան­նե­րի ստեղ­ծա­գոր­ծու­թ­յուն­նե­րը՝ դու­դու­կով
• «Բնակ­չու­թ­յու­նը պատ­րաստ չէ, բայց տար­վում են աշ­խա­տանք­ներ»
• Ամա­նո­րի գի­շե­րը դի­մա­վո­րե­լու են ե­կե­ղե­ցում
• «Ջա­զի մեջ զգաց­վում է ապ­րածդ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նը»
• «Ե­թե չլի­ներ Փե­լե­շ­յա­նը, կար­ծում եմ, դեռևս գտած չէի լի­նի կի­նո­յում իմ ու­ղին»
• «Հու­շար­ձան­ներն այդ տա­րածք­նե­րի պատ­կա­նե­լու­թ­յան անձ­նագ­րերն են»

Մեկնաբանություններ