Իրականությունն ավելի բարդ է, քան՝ տարածված պատմությունը

Քաղաքական պատմության մեջ որոշ իրադարձություններ և գործիչների մասին տարածված պատկերացումներ ժամանակի ընթացքում այնքան են ամրապնդվում, որ հասարակության մի մասը դրանք սկսում է ընկալել որպես անվիճելի փաստեր։ Սակայն պատմական փաստաթղթերի, պաշտոնական ելույթների և արխիվային նյութերի ուսումնասիրությունը հաճախ ցույց է տալիս, որ իրականությունն ավելի բարդ է, քան տարածված պատմությունը։

Ստորև ներկայացված են երեք քաղաքական միֆ՝ դրանց փաստական հիմքերի և իրական հանգամանքների համադրությամբ։

Միֆ առաջին․ Ռոնալդ Ռեյգանի ելույթն անմիջականորեն քանդեց Բեռլինի պատը

Տարածված պնդում։ ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի՝ 1987 թվականի հունիսի 12-ին Բեռլինի պատի մոտ արտասանած «Պարոն Գորբաչով, քանդե՛ք այս պատը» խոսքերը վճռորոշ կերպով հանգեցրին Բեռլինի պատի անկմանը։

Իրականությունը։ Ռեյգանի ելույթն իսկապես կարևոր խորհրդանշական և քաղաքական նշանակություն ուներ։ Այն ուղղված էր Խորհրդային Միության ղեկավար Միխայիլ Գորբաչովին և կոչ էր անում վերացնել Եվրոպայի բաժանման խորհրդանիշը։ Սակայն Բեռլինի պատը բացվեց 1989 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ ելույթից ավելի քան երկու տարի անց։ Այդ իրադարձությանը նախորդել էին Արևելյան Գերմանիայում զանգվածային խաղաղ ցույցերը, քաղաքական ճգնաժամը և սահմանային անցման կանոնների փոփոխության մասին պաշտոնական հայտարարության սխալ մեկնաբանությունը։ Սահմանապահների կողմից անցումները բացելու որոշումը ձևավորվեց այդ հանգամանքների անմիջական ազդեցությամբ։

Հետևաբար, Ռեյգանի ելույթը պատմական գործընթացի կարևոր բաղադրիչ էր, բայց պատի անկումը միայն մեկ քաղաքական գործչի գործողության արդյունք ներկայացնելը չի արտացոլում իրադարձությունների ամբողջական պատկերը։

Եզրակացություն։ Քաղաքական առաջնորդների ելույթները կարող են ազդել հանրային տրամադրությունների և միջազգային քաղաքականության վրա, սակայն պատմական խոշոր փոփոխությունները սովորաբար պայմանավորված են մի շարք փոխկապակցված գործոններով։

Միֆ երկրորդ. Ջոն Քենեդին Բեռլինում հայտարարել է, թե ինքը «ժելեով բլիթ» է

Տարածված պնդում։ 1963 թվականին Արևմտյան Բեռլինում ելույթ ունենալիս ԱՄՆ նախագահ Ջոն Քենեդին գերմաներենով ասել է «Ich bin ein Berliner» արտահայտությունը, որը, ըստ տարածված պատմության, նշանակում է ոչ թե «Ես բեռլինցի եմ», այլ «Ես ժելեով բլիթ եմ»։

Իրականությունը։ 1963 թվականի հունիսի 26-ին Քենեդին այցելել է Արևմտյան Բեռլին՝ արտահայտելու Միացյալ Նահանգների աջակցությունը քաղաքի բնակիչներին՝ Սառը պատերազմի և Բեռլինի պատի գոյության պայմաններում։ Նրա հայտնի արտահայտության իմաստը համերաշխություն հայտնելն էր բեռլինցիներին։ Թեև Berliner բառը գերմաներենի որոշ գործածություններում կարող է նշանակել նաև բլիթի տեսակ, տվյալ համատեքստում այն վերաբերում էր քաղաքի բնակչին։ Քենեդիի ելույթի պաշտոնական պատմական նյութերը հաստատում են, որ խոսքը քաղաքական աջակցության և համերաշխության ուղերձ էր։

Այս պատմությունը տարածվել է հիմնականում լեզվական երկիմաստության և հետագա վերապատմումների շնորհիվ։ Սակայն արտահայտության իրական իմաստը հասկանալու համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն առանձին բառը, այլև դրա քերականական կառուցվածքն ու ելույթի համատեքստը։

Եզրակացություն։ Քաղաքական գործիչների խոսքերը մեկնաբանելիս լեզվական սխալները կամ համատեքստից կտրված արտահայտությունները կարող են ձևավորել իրականությունից տարբերվող պատկերացում։ Հետևաբար, պատմական ելույթների գնահատման համար առաջնային նշանակություն ունեն դրանց ամբողջական տեքստը և ժամանակաշրջանի քաղաքական հանգամանքները։

Միֆ երրորդ․ Ռիչարդ Նիքսոնի հրաժարականը պարզապես անձնական քաղաքական որոշում էր

Տարածված պնդում։ ԱՄՆ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնը 1974 թվականին ինքնակամ հեռացել է պաշտոնից՝ անձնական կամ քաղաքական պատճառներով, և նրա հրաժարականը չի կարելի ուղղակիորեն կապել պետական կառավարման համակարգի վերահսկողության մեխանիզմների հետ։

Իրականությունը։ Նիքսոնի հրաժարականը սերտորեն կապված էր Ուոթերգեյթի սկանդալի հետ։ 1972 թվականի հունիսի 17-ին Վաշինգտոնում՝ Ուոթերգեյթ համալիրում գտնվող Դեմոկրատական կուսակցության ազգային կոմիտեի գրասենյակում, ձերբակալվեցին հինգ անձինք, որոնք ներխուժել էին տարածք։ Հետագա հետաքննությունը բացահայտեց Նիքսոնի վարչակազմի բարձրագույն օղակներին հասնող կապեր և ներխուժման հետքերը թաքցնելու փորձեր։

1974 թվականի օգոստոսի 8-ին Նիքսոնը հրապարակայնորեն հայտարարեց հրաժարականի մասին, որն ուժի մեջ մտավ հաջորդ օրը՝ օգոստոսի 9-ին։ Այդ պահին նա բախվում էր իմպիչմենթի և պաշտոնանկության իրական վտանգի։ Այսպիսով, հրաժարականը ոչ թե պարզապես անձնական ընտրություն էր՝ զերծ ինստիտուցիոնալ ճնշումներից, այլ զարգացումների արդյունք, որոնցում կարևոր դեր ունեին Կոնգրեսի վերահսկողությունը, դատական գործընթացները, լրագրողական հետաքննությունները և հրապարակված ապացույցները։

Ուոթերգեյթի գործը ցույց տվեց, որ պետության ղեկավարի պաշտոնը ինքնին չի վերացնում իրավական և սահմանադրական պատասխանատվության հարցը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել սկանդալի սկզբնական իրադարձությունը՝ ներխուժումը, և հետագա քաղաքական ճգնաժամը, որը ձևավորվեց դրա հետքերը թաքցնելու փորձերի ու հետաքննության արդյունքում։

Եզրակացություն

Պետական ղեկավարների հրաժարականները և քաղաքական ճգնաժամերը պետք է դիտարկել փաստաթղթավորված իրադարձությունների ամբողջական շղթայի շրջանակում։ Միայն անձնական որոշման մասին խոսելը կարող է անտեսել պետական ինստիտուտների, իրավական գործընթացների և հանրային վերահսկողության նշանակությունը։

Ակնարկ Քաղաքականություն

Մեկնաբանություններ