«Massis Post» պարբերականը The Church–State Conflict and the Role of the Diaspora (Եկեղեցի-պետություն հակամարտությունը և սփյուռքի դերը) վերնագրված հարցազրույց է հրապարակել պատմաբան Ժիրայր Լիպարիտյանի հետ:
Ըստ Լիպարիտյանի՝ Հայ Եկեղեցին պետականության կորստի շրջափուլերում օտարի ձեռքում, ցավոք, ծառայել է որպես գործիք: Բայց ողջ խնդիրն էլ այն է, որ հենց ինքն էլ փորձում է հիմնավորել, որ թեպետ՝ ներկայումս, երբ գոյություն ունի պետականություն և Հայ Եկեղեցին ձեռք է բերել բացառիկ հնարավորություն լինելու հիրավի ինքնակառավարվող, ինքնուրույն կառույց, ինչն անգամ ամրագրված է Սահմանադրությամբ, իբր անհրաժեշտ են այնպիսի «բարենորոգումներ», որոնց արդյունքում հարկ կլինի հիմնադրել «կաթողիկոսի օգնականի» տիտղոս, որը Կաթողիկոսից անկախ ինքնուրույն կգործի, կձևավորի, այսպես կոչված՝ «ժողովրդական մարմիններ», որոնք «հաշվետու կլինեն ժողովրդի առջև»: Այսինքն՝ շրջանառության մեջ է դրվում հայեցակարգ, որի կիրառմամբ Հայ Եկեղեցին դարձյալ անխուսափելիորեն կվերածվի գործիքի:
Բովանդակային և նկրտումների ասպեկտով սա գրեթե նույն թեզն է, ինչ «սինոդի» սկզբունքով կառավարման անցնելու առաջարկությունը, ինչն օրեր առաջ դրվեց շրջանառության մեջ: Հիշեցնենք, որ սինոդի սկզբունքը ներդրվել է սկզբում՝ Թուրքիայի, այնուհետև Ցարական Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ, երբ Հայաստանը գաղութացված էր, ուստի օրինաչափ էր համարվում սինոդի միջոցով Հայ Եկեղեցին ամբողջապ ես վերահսկողության տակ առնելու գաղափարը:
Գևորգ Դանիելյան