Մեր ներսում մշտապես պայքար կա երկու սկզբունքների միջև՝ կենսաբանական գոյություն և հոգևոր գոյություն

Այսօր Մեծ Պահքի չորրորդ օրն է, և մեր խորհրդացության նյութը Պողոս առաքյալի խոսքն է հռոմեացիներին ուղղված թղթից (6.3–14)։ Այս հատվածը մեզ կանգնեցնում է մի խոր հարցի առաջ․ ովքե՞ր ենք մենք մկրտությունից հետո՝ հին մարդը, թե նոր արարածը։

Պողոս առաքյալը մկրտությունը նկարագրում է ոչ պարզապես որպես ծես, այլ որպես մահ և հարություն. «մկրտվեցինք Քրիստոսի մահվան մեջ»։ Սա փիլիսոփայական խոր իմաստ ունի. մարդը չի կարող փոխվել առանց ինչ-որ բանի մեռնելու իր մեջ։ Ամեն իրական վերափոխում սկսվում է հրաժարումից՝ հին մտածողությունից, հին եսասիրությունից, հին վախերից։ Մարդը, որ երբեք չի համարձակվել «մեռնել» իր անցյալին, չի կարող ապրել ապագայով։

Այստեղ Պողոս առաքյալը ներկայացնում է մարդու գոյության երկփեղկվածությունը. մի կողմում՝ «հին մարդը», որը կապված է օրենքին, մյուս կողմում՝ «նոր մարդը», որը կապված է Քրիստոսի կյանքի հետ։ Սա հիշեցնում է, որ մեր ներսում մշտապես պայքար կա երկու սկզբունքների միջև՝ կենսաբանական գոյություն և հոգևոր գոյություն։ Առաջինը ապրում է բնազդներով, վախով ու շահերով, երկրորդը՝ իմաստով, սիրով ու ազատությամբ։

«Եթե մեռանք Քրիստոսի հետ, հավատում ենք, որ կապրենք Նրա հետ»։ Այս խոսքը ոչ միայն աստվածաբանական է, այլև գոյաբանական. մարդը միայն այն ժամանակ է իսկապես ապրում, երբ գտնում է մի արժեք, որի համար պատրաստ է նույնիսկ զոհողության։ Եթե չկա մի բան, որի համար պատրաստ ես մեռնել, ուրեմն դեռ չես հասկացել՝ ինչի համար ես ապրում։

Մեծ Պահքը հենց այս ճշմարտության փորձարությունն է։ Պահքը միայն սննդից հրաժարում չէ, այլ իշխանության փոփոխություն մարդու ներսում։ Պողոս առաքյալը ասում է՝ «թող մեղքը չիշխի ձեր մահկանացու մարմնի մեջ»։ Այսինքն՝ հարցը ոչ թե միայն մեղք գործել-չգործելու մեջ է, այլ՝ ով է իշխում մեզ վրա. սովորությո՞ւնը, կիրքը, վախը, թե՝ ազատությունը Քրիստոսի մեջ։

Փիլիսոփայական լեզվով ասած՝ մարդը միշտ ծառայում է ինչ-որ բանին. կամ նա ծառայում է իր ցանկություններին, կամ՝ իր խղճին, կամ՝ Աստծուն։ Չեզոք վիճակ չկա։ Պողոս առաքյալի խոսքը մեզ հուշում է, որ իրական ազատությունը ոչ թե «ամեն ինչ անելն» է, այլ՝ ճշմարտությանը ծառայելը։ Մեղքը խոստանում է հաճույք, բայց տալիս է կախվածություն. Քրիստոս պահանջում է զոհողություն, բայց պարգևում է կյանք։

Այս հատվածում կա մի լուռ հույսի խոստում. Քրիստոս հարություն առնելով՝ մահը դարձրել է ոչ թե վերջակետ, այլ սահման։ Իսկ մկրտված մարդը արդեն ապրում է այդ սահմանը անցած կյանքի շնչով։ Սա նշանակում է, որ մեր ամենօրյա պայքարները՝ մեր անկումները, մեր վերելքները, արդեն տեղադրված են հավերժության հորիզոնում։

Ուստի Մեծ Պահքի այս օրը մեզ հրավիրում է ոչ թե պարզապես բարելավվելու, այլ՝ ներսից վերափոխվելու։ Մեռնել հին մարդու հետ՝ որպեսզի նոր մարդը կարողանա շնչել։ Դադարել լինել մեղքի գործիք՝ և դառնալ կյանքի գործիք Աստծու ձեռքում։

Եվ գուցե հենց այստեղ է պահքի ամենախոր իմաստը.

ոչ թե ժամանակավորապես հրաժարվել կերակրից,

այլ՝ վերջապես հրաժարվել այն կյանքից, որը մեզ չի թողնում ապրել։

Տեր Հեթում քահանա ԹԱՐՎԵՐԴՅԱՆ

Մեկնաբանություններ