Բաշ Ապարանի ճանապարհին

1918-ի մայիսն էր։

Հայ ժողովուրդը հոգնած էր, ցրված, արյունաքամ։

Թվում էր՝ պատմությունը փակել է բոլոր դռները, իսկ աշխարհի քարտեզի վրա մեր անունը կամաց-կամաց ջնջվում է։

Բայց հենց այդ օրերին, երբ շատերը կարծում էին, թե ամեն ինչ ավարտված է, Բաշ Ապարանի լեռներում մի ժողովուրդ որոշեց չընկրկել։

Այնտեղ կանգնած էին ոչ թե անպարտելի բանակներ,

այլ մարդիկ՝ գյուղացիներ, ուսուցիչներ, երիտասարդ տղաներ, մայրեր, որոնք որդիներին ճանապարհում էին լուռ աղոթքով։

Նրանք գուցե չունեին մեծ ուժ, բայց ունեին մի բան, որն ավելի մեծ էր, քան զենքը՝ հայրենի հողի զգացողությունը։

Եվ այդ օրերին Հայաստանը պաշտպանվեց ոչ միայն հրացանով։

Պաշտպանվեց հավատով։

Այն հավատով, որ նույնիսկ ամենածանր պահին ժողովուրդը կարող է վեր կենալ ու ասել․

«Մենք դեռ կանք»։

Բաշ Ապարանը պարզապես ճակատամարտ չէր։

Դա ժողովրդի հոգու ապստամբությունն էր հուսահատության դեմ։

Այսօր էլ, երբ մարդիկ հոգնել են, շփոթված են, երբ թվում է՝ ժամանակները ծանր են ու անորոշ, արժե հիշել այդ մայիսը։

Որովհետև մեր պատմությունը մեկ անգամ չէ ապացուցել՝

հայ ժողովուրդը ամենաուժեղն է դառնում հենց այն պահին,

երբ բոլորը կարծում են, թե նա այլևս ուժ չունի։

Եվ գուցե այսօր մեզ ամենից շատ պետք է ոչ թե վախը,

այլ Բաշ Ապարանի հիշողությունը։

Այն հիշողությունը, որ նույնիսկ մոխրի տակից կարելի է նորից կրակ վառել։

Քանի դեռ կա մարդ, որ հավատում է իր ժողովրդին, քանի դեռ կա սիրտ, որ ցավում է այս հողի համար, մենք միշտ վերածնվելու ենք։

Արժե հիշել, որ պատմությունը չեն գրում հոգնածները։

Պատմությունը գրում են նրանք, ովքեր մոխրի մեջ գտնում են կայծը։

Մարի ԳՐԳՈՋԱՅԱՆ

Մեկնաբանություններ