Կա մի անտեսանելի ճանապարհ, որը մարդուն տանում է արտաքին աշխարհի աղմուկից դեպի իր ներաշխարհի լռությունը

Ֆրեդերիկ Շոպենի երաժշտությունը կարելի է լսել ոչ միայն ականջներով, այլեւ հոգով։ Նրա ստեղծագործությունների մեջ կա մի անտեսանելի ճանապարհ, որը մարդուն տանում է արտաքին աշխարհի աղմուկից դեպի իր ներաշխարհի լռությունը։ Շոպենի յուրաքանչյուր նոտա կարծես աղոթքի մի բառ լինի՝ երբեմն տխուր, երբեմն լուսավոր, բայց միշտ անկեղծ։

Շոպենի երաժշտության մեջ տխրությունը երբեք միայն տառապանք չէ։ Այն մարդու հոգու խորության վկայությունն է։ Նրա մելանխոլիկ մեղեդիները մեզ հիշեցնում են, որ ցավը նույնպես կարող է սրբագործել մարդուն, եթե այն ընդունվում է գիտակցությամբ եւ սիրով։ Երբ մարդը չի փախչում իր վշտից, այլ նայում է նրա աչքերի մեջ, տառապանքը կարող է վերածվել իմաստության։

Շոպենի երաժշտության մեջ զգացվում է նաեւ կարոտ՝ դեպի մի աշխարհ, որը գուցե երբեք ամբողջությամբ չի եղել այս երկրային իրականության մեջ։ Այդ կարոտը կարելի է հասկանալ որպես մարդու հոգու հավերժական ձգտում դեպի գեղեցիկը, դեպի խաղաղությունը, դեպի Աստծուն։ Մարդը ծնվում է ժամանակի մեջ, սակայն իր հոգու խորքում միշտ փնտրում է հավերժությունը։

Նրա դաշնամուրային ստեղծագործությունները հաճախ հիշեցնում են մարդու ներքին երկխոսությունը։ Մի մեղեդի հարց է տալիս, մյուսը՝ պատասխանում։ Լռությունը դառնում է նույնքան խոսուն, որքան հնչյունը։ Եվ հենց այստեղ է Շոպենի փիլիսոփայական ուժը․ նա մեզ սովորեցնում է, որ կյանքի ամենակարեւոր ճշմարտությունները միշտ չէ, որ արտահայտվում են բառերով։

Շոպենի երաժշտությունը նաեւ հիշեցնում է, որ գեղեցկությունը կարող է ծնվել փխրունությունից։ Ինչպես մոմի փոքրիկ բոցը կարող է լուսավորել մութ սենյակը, այնպես էլ մարդու նուրբ հոգին կարող է լույս բերել աշխարհի խավարի մեջ։ Ուստի հոգեւոր ուժը միշտ չէ, որ բարձրաձայն է։ Երբեմն ամենամեծ ուժը լռելու, զգալու, ներելու եւ սիրելու կարողությունն է։

Շոպենին լսելիս մարդը կարծես հանդիպում է ինքն իրեն։ Նա կարող է հիշել իր կորուստները, իր չասված խոսքերը, իր հեռավոր երազները, բայց միաժամանակ զգալ, որ ինքը միայնակ չէ։ Երաժշտությունը կամրջում է մարդկային հոգիների միջեւ եղած ժամանակի եւ տարածության սահմանները։

Գուցե հենց սա է Շոպենի երաժշտության ամենամեծ խորհուրդը․ մարդու հոգին կարող է տառապել, կարոտել եւ կոտրվել, բայց գեղեցկության միջոցով այն միշտ կարող է վերադառնալ դեպի լույսը։

Եվ երբ Շոպենի վերջին հնչյունը լռում է, իրականում երաժշտությունը չի ավարտվում։ Այն շարունակում է հնչել մարդու ներսում՝ որպես հիշողություն, որպես աղոթք, որպես լուռ խոստում, որ խավարից հետո կրկին լույս է գալու։

Շոպենի երաժշտությունը մեզ սովորեցնում է լսել ոչ միայն հնչյունը, այլեւ այն լռությունը, որտեղ ծնվում է հոգու ամենախորը ճշմարտությունը։

Տեր Հեթում քահանա Թարվերդյան

Մեկնաբանություններ