Լռության գինը

Ոչ բոլորս կռվի դաշտում էինք, բայց մեր սրտերն ու ուժերը միացան այդ պայքարին՝ տարբեր ձևերով։

Ես տեսել եմ հաղթանակը։

Այն չէր ստացվել նվեր, չէր պարտադրվել բանակցություններով։

Այն ծնվել էր խրամատի ցեխի մեջ, մերկ ձեռքերով ամրացված դիրքերում, զենքը հողի հետ կպած, զինվորի սիրտը՝ հողի մեջ արմատավորված։ Դա հաղթանակ էր, որ ապացուցեց՝ մենք կարող ենք պաշտպանել մեր տունը։

Հիշում եմ այն լռությունը, որ խրամատներում տիրում էր հաղթանակի լույսի առաջին օրը։ Տղաների աչքերում կար մի խոր հպարտություն և հոգնածություն՝ միաժամանակ, որ ստիպում էր նրանց լռել՝ զգալով, թե ինչ դժվարության ու հաղթանակի միջով են անցել։

Այդ օրը մենք գիտեինք, որ այս հողը մերն է, ոչ թե քարտեզի գծերով, այլ արյան գնով։

Մենք երգում էինք փողոցներում, որովհետև հավատում էինք՝ ամեն զոհ, ամեն ցավ ապարդյուն չէր։

Հիմա ես տեսնում եմ այդ հաղթանակի ուրացումը։

Դա գալիս է ոչ թե թնդանոթից, այլ ստորագրություններից, որոնք գրվում են փակ դռների ետևում։

Գալիս է լռությունից, երբ պետք է խոսել։

Գալիս է այն ճկունությունից, որը դարձավ թուլություն և կորցրեց սրբության զգացումը։

Մեզ փորձում են համոզել, թե մենք սխալվել ենք, թե մեր հաղթանակը պատրանք էր։

Փորձում են պատմությունը գրել այնպես, կարծես մենք երբեք չենք հաղթել։

Բայց ես տեսել եմ։

Ես հիշում եմ այն լռությունը, և ոչ ոք չի կարող ասել, որ դա պատրանք էր։

ՈՒրացումը վտանգավոր է, որովհետև այն սպանություն է՝ առանց կրակոցի։

Այն սպանություն է մեր հիշողության, մեր ինքնասիրության, մեր ապագայի նկատմամբ։

Ես դիմում եմ նրանց, ովքեր դեռ հիշում են․ մի լռեք։

Եթե մենք լռենք, նրանք կհաղթեն անգամ առանց կրակելու։

Հաղթանակները մեռնում են, երբ վերջին վկան լռում է։ Իսկ ես չեմ լռելու։

Մեր լռությունը կլինի նրանց վերջնական հաղթանակը։ Բայց մենք դեռ խոսելու ենք։

Մարի ԳՐԳՈՋԱՅԱՆ

Մեկնաբանություններ