Ահաբեկչությունը որպես կառավարման միջոց․ կարևոր է ոչ միայն՝ ով հարվածեց, այլև՝ ինչ փոխվեց դրանից հետո

Սկիզբը՝ այստեղ

Կառավարման մասին դասախոսություններ

Մաս 11

Նախորդ մասերում կառավարումը դիտարկեցինք տեղեկատվության, գաղափարների, կառուցվածքների և ֆինանսական մեխանիզմների միջոցով։

Բայց հասարակական գործընթացների վրա կարելի է ազդել նաև շատ ավելի կոշտ միջոցով՝ վախի և բռնության։

Այստեղ դասախոսությունը ահաբեկչությունն առաջարկում է դիտարկել ոչ միայն որպես հանցագործություն կամ ուժային գործողություն, այլ նաև՝ դրա կառավարչական հետևանքների տեսանկյունից։

Ահաբեկչության անմիջական և կառավարչական արդյունքը նույնը չեն

Ահաբեկչության անմիջական հետևանքները տեսանելի են՝ զոհեր, ավերածություններ, վախ։

Բայց կառավարման տեսանկյունից հարցը դրանով չի ավարտվում։

Պետք է նայել նաև՝

ի՞նչ փոխվեց դրանից հետո։

Փոխվե՞ց հասարակության վարքը։

Ընդունվեցի՞ն նոր օրենքներ։

Ավելացա՞ն պետական կամ ուժային կառույցների լիազորությունները։

Փոխվե՞ց արտաքին կամ ներքին քաղաքականությունը։

Սկսվե՞ց պատերազմ կամ ռազմական գործողություն։

Հասարակությունն ընդունե՞ց այնպիսի որոշումներ, որոնց նախկինում կարող էր դիմադրել։

Այս մոտեցմամբ ահաբեկչական գործողության քաղաքական նշանակությունը կարող է շատ ավելի մեծ լինել, քան հենց գործողության ֆիզիկական մասշտաբը։

Վախըփոխում է որոշումների ընդունման պայմանները

Սովորական իրավիճակում մարդը կարող է երկար մտածել, համեմատել տարբերակները և կասկածել։

Վտանգի պահին առաջնային է դառնում անվտանգությունը։

Այստեղից էլ առաջանում է կառավարչական հնարավորություն։

Եթե հասարակությունը համոզված է, որ իրեն սպառնում է մեծ վտանգ, այն կարող է համաձայնել այնպիսի սահմանափակումների, ծախսերի կամ քաղաքական քայլերի, որոնք խաղաղ պայմաններում դժվար կլիներ ընդունելի դարձնել։

Ստացվում է հետևյալ շղթան․

իրադարձություն → վախ → հասարակական արձագանք → քաղաքական պահանջ → կառավարչական որոշում։

Ուստի իրադարձությունը գնահատելիս միայն առաջին օղակով սահմանափակվելը բավարար չէ։

«ՈՒ՞մ է ձեռնտու» հարցը դեռ պատասխան չէ

Այստեղ անհրաժեշտ է կարևոր տարբերակում։

Այն փաստը, որ որևէ ուժ օգտվել է իրադարձության հետևանքներից, ինքնին դեռ չի ապացուցում, որ հենց այդ ուժն է կազմակերպել այն։

Բայց կառավարման վերլուծության համար օգտակար է ուսումնասիրել՝

ով ինչ արդյունք ստացավ,

ինչ որոշումներ ընդունվեցին,

ինչ գործընթացներ արագացան

և ինչ ուղղությամբ փոխվեց համակարգը։

Այսինքն՝ կենտրոնանալ ոչ միայն իրադարձության հեղինակների, այլև դրա հետևանքով առաջացած կառավարչական փոփոխությունների վրա։

Նպատակը կարող է լինել ոչ թե ոչնչացնելը, այլ ուղղությունը փոխելը

Եթե բռնի գործողության արդյունքում հնարավոր է հասարակությանը բերել ցանկալի հոգեբանական վիճակի, ապա հետագա որոշումների մի մասը կարող է արդեն ընդունվել հենց հասարակության աջակցությամբ։

Այստեղ կրկին հանդիպում են կառուցվածքային և անկառուցվածքային կառավարումները։

Ուժային գործողությունը կարող է լինել կառուցվածքայինորեն կազմակերպված։

Բայց դրանից առաջացած վախը, խոսակցությունները, լրատվական ալիքը և հասարակական արձագանքը տարածվում են արդեն շատ ավելի լայն՝ անկառուցվածքային եղանակով։

Մի փոքր գործողություն կարող է առաջացնել շատ ավելի մեծ սոցիալական ալիք։

Իսկ հետո՞

Դասախոսության վերջում հարցը տեղափոխվում է ավելի լայն մակարդակ։

Եթե հասարակական գործընթացների վրա հնարավոր է ազդել տարբեր միջոցներով՝ տեղեկատվությամբ, գաղափարախոսությամբ, ֆինանսներով, կազմակերպական կառույցներով և ուժային ազդեցությամբ, ապա ապագան մեկ անխուսափելի ճանապարհ չունի։

Տարբեր կառավարչական մոտեցումներ կարող են բերել տարբեր արդյունքների։

Հետևաբար ապագայի մասին խոսելիս խնդիրը ոչ այնքան գուշակելն է, թե ինչ է լինելու, որքան հասկանալը՝

ինչ գործընթացներ են արդեն գործում և ինչի կարող են դրանք բերել, եթե պահպանվի դրանց ուղղությունը։

Այստեղ կանխատեսումը դառնում է կառավարման բաղադրիչ։

Եթե հասկանում ես պատճառահետևանքային կապերը, կարող ես տեսնել հնարավոր զարգացումների մի քանի տարբերակ։

Եթե դրանցից որևէ մեկը քեզ չի բավարարում, պետք է փոխել ոչ թե արդեն ստացված հետևանքը, այլ այն գործընթացները, որոնք այդ հետևանքն են ստեղծում։

Եվ այստեղ ամբողջ №2 դասախոսությունը հավաքվում է մեկ գաղափարի շուրջ

Մարդկանց վարքը կախված է նրանից, թե ինչն է ղեկավարում նրանց որոշումները։

Միլիոնավոր մարդկանց պարտադիր չէ կառավարել առանձին-առանձին․ հնարավոր է ազդել ընդհանուր տեղեկատվական միջավայրի վրա։

Կառավարման տեսանելի կառուցվածքներից վեր կարևոր է հասկանալ նաև՝ ով է սահմանում նպատակներն ու զարգացման ընդհանուր ուղղությունը։

Արագ փոփոխվող տեղեկատվական աշխարհում առավելություն է ստանում նա, ով կարողանում է ոչ միայն տեղեկատվություն ստանալ, այլ հասկանալ գործընթացներն ու կանխատեսել դրանց զարգացումը։

Ֆինանսական մեխանիզմները կարող են ուղղորդել ռեսուրսների հոսքերը։

Իսկ վախն ու ուժային ազդեցությունը կարող են արագ փոխել հասարակության վարքն ու քաղաքական որոշումների հնարավոր շրջանակը։

Այս ամենից №2 դասախոսության հիմնական հարցը կարելի է ձևակերպել այսպես․

Կառավարումը որտե՞ղ է իրականում սկսվում

Ոչ այնտեղ, որտեղ արդեն տրվել է վերջնական հրամանը։

Այլ շատ ավելի վաղ՝

երբ ձևավորվում են մարդու ընկալումը,

նպատակները,

տեղեկատվական միջավայրը,

ռեսուրսների հասանելիությունը

և այն պայմանները, որոնց ներսում նա ընտրություն է կատարում։

Ուստի հասարակական գործընթաց հասկանալու համար միայն տեսանելի իրադարձությանը նայելը բավարար չէ։

Պետք է փորձել տեսնել ամբողջ շղթան՝

նպատակ → կառավարման միջոց → գործընթաց → հասարակական արձագանք → արդյունք։

Սերգեյ Ղարագյոզյան

Մեկնաբանություններ